O‘zbekistonning yetti mo‘jizasi

 

1. Samarqanddagi Registon ansambli

 

Samarqanddagi Registon ansambli

Gravitatsiya nima?

 

Bilasizmi? Yerning tortishish kuchi bo‘lganligi uchun o‘z sayyoramizda yura olamiz. Bu jarayon gravitatsiya deyiladi. Buni Angliya fizik olimi Isaak Nyuton topgan. U bog‘da aylanib yurib, olmaning uzilib tushganini ko‘rgan va bu holat tortishish qonunini ochishiga turtki bo‘lgan. Nega buyumlar havoda uchmay, pastga tushadi, nima uchun oy yerga tushib ketmaydi?, degan savollarga Nyuton javob topgan. Sababi, albatta  tortishish kuchidir.

Tungi mehmon

 

Yozning jazirama kunlarining biri edi. Kechqurun hovlida yulduzlarga termulib yotgan edim. Bu sukunatni “pi” degan tovush buzdi. Kim bo‘lishi mumkin?  Tovush yana takror eshitildi. Qizig‘i tovushlarning qaytarilish vaqti bir xil edi. Bu sas qayerdan kelayotgan ekan, deb qidirishga tushdim. Tovush bog‘ tarafdan eshitilayotgan edi. Men u tarafga qarab yo‘l oldim. Oyning shulasi so‘qmoq yo‘lni yoritib turardi. Men ataylab qo‘l yorigichi olmadim.

Elektr toki qanday qilib uyga keladi?

Elektr toki qanday qilib uyga keladi

 

Shaharlar, uylarimizni kecha-yu kunduz yorug‘ bo‘lishi uchun elektrostansiyalar muntazam ishlab turadi. Ular har xil bo‘ladi. Ba’zilari, elektr tokini olish uchun qozonxonalarda suv qaynatilib, uning bug‘i katta parraklarni aylantiradi.  Bu holat esa o‘z navbatida generatorni ishga tushiradi. Generator esa  elektr toki ishlab chiqaradi. Bundan tashqari, daryolarga ham elektrostansiyalar qurilar ekan.

Sabzavotli fokus

Sabzavotli fokus

 

Bu yilgi ta’til ham tugadi. Men do‘stlarim bilan yana uchrashar ekanman-da, deb maktabga oshiqdim. Yoz davomida to‘plangan olam-olam taassurotlarimni o‘rtoqlarim bilan ulashmoqchi edim. Hali bayram tadbiri boshlanishiga ancha bor. Deyarli barcha o‘quvchilar maktab hovlisiga to‘planishgan. Men ularning orasidan sinfdoshlarimni topdim. Ular bir gala bo‘lib nimalarnidir bahslashib turishgan edi. Ularning oldiga yaqinroq kelib, Damirning qo‘lidagi shisha idishga ko‘zim tushdi.

Kuz faslining kirib kelishi

Kuz faslining kirib kelishi

 

Har bir faslning o‘ziga hos go‘zalligi bor. Kuz fasli ham boshqa fasllarlar singari ajib bir manzara kasb etadi. Kuzda daraxt barglari sariq, qizg‘ish tusga kiradi. Havo ham ancha salqinlashdi. Quyosh nurlari yerga tikka emas qiya bo‘lib tushadi. Dub daraxtining mevalari pishib, yerga to‘kila boshlaydi. Chaqqon olmahonlar yong‘oqlarni, sichqonlar esa bug‘doy boshoqlarini qishga g‘amlayshga kirishadilar.

Vaznsizlik nima?

Vaznsizlik nima

 

Bilasizmi aziz bolajonlar vaznsizlikni faqatgina koinotda emas, hatto yerda ham his qilishingiz mumkin. To‘g‘ri, yerda bu jarayon juda qisqa muddat bo‘lishi mumkin. Saylgohlarga  borganingizda, turli xil sakrashga mo‘ljallangan jihoz ya’ni batutda sakragan vaqtingizda bir muddat bo‘lsada havoga ko‘tarilasiz. Mana shu jarayon vaznsizlik deyiladi va shu payt vaznimiz 0 ga teng bo‘ladi. Agar ishonmasangiz, sinab ko‘rishingiz mumkin.